Doğum: Yaklaşık 1450’li yıllar – Bitlis
Vefat: 1520 – İstanbul
Meslek: Tarihçi, devlet adamı, yazar, âlim
İdris-i Bitlisî, Bitlis tarihinin en önemli tarihçi ve devlet adamlarından biridir. Asıl adı İdris olan İdris-i Bitlisî, Bitlisli olduğu için bu isimle anılmıştır. Babası Mevlana Hüsameddin Ali-ül Bitlisî de döneminin tanınmış âlimlerinden biriydi. Doğum tarihi kesin olmamakla birlikte 1452-1457 yılları arasında doğduğu tahmin edilmektedir.
İlk döneminde Akkoyunlu Devleti hizmetinde bulundu. Akkoyunlu hükümdarı Yakup Bey’in sarayında divan katipliği yaptı. Burada yalnızca devlet görevlerinde bulunmakla kalmadı; tarih, edebiyat ve diplomasi alanlarında da kendisini geliştirdi.
İdris-i Bitlisî’nin Osmanlı tarihindeki en önemli dönemi II. Bayezid ve Yavuz Sultan Selim dönemleridir.
Kaleme aldığı diplomatik metinler sayesinde II. Bayezid’in dikkatini çekti ve Osmanlı sarayına davet edildi.
Yavuz Sultan Selim döneminde ise siyasi faaliyetleri daha da arttı. 1514 Çaldıran Savaşı’na katıldı. Çaldıran sonrasında Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki bazı yerel beylerle Osmanlı yönetimi arasında ilişkilerin kurulmasında rol oynadı. Bitlis’in Osmanlı yönetimine geçiş sürecinde de önemli görevler üstlendi.
İdris-i Bitlisî’nin tarih alanındaki en önemli eseri Heşt Behişt‘tir. Farsça kaleme alınan eser, Osmanlı tarihinin önemli kaynaklarından biri kabul edilir.
Bunun yanında Selimnâme, Risâle-i Hazâniyye ve çeşitli dinî, tasavvufî ve edebî eserler kaleme aldı.
Hayatının son dönemini İstanbul’da geçiren İdris-i Bitlisî, 1520 yılında hayatını kaybetti.
Bugün onun adı, Bitlis’in yalnızca yerel tarihinde değil, Osmanlı tarih yazıcılığında da önemli bir yere sahiptir.
